Hoe beter het gaat met Wikipedia, hoe slechter het gaat met encyclopedieën als Winkler Prins en Brittanica. “Wikipedia is een meertalige encyclopedie, waarvan de inhoud vrij beschikbaar is. Iedereen kan hier kennis toevoegen!”, zo wordt Wikipedia op zijn eigen website beschreven. De Nederlandse versie van de site heeft 1.620.000 unieke bezoekers per maand. De vrije encyclopedie is een fenoneem geworden, en dat terwijl er 20 november 2008 in het NRC Handelsblad stond dat Winkler Prins stopt met de papieren encyclopedie. Winkler Prins zegt niet op te kunnen tegen de gratis naslagwerken op het internet.
Deze ontwikkeling wordt niet door iedereen in dank afgenomen. Andrew Keen gooit, in zijn artikel Waarheid en Leugen, Wikipedia op één hoop samen met Youtube en alle weblogs. Het zijn allemaal ontwikkelingen die mogelijk zijn sinds Web 2.0 de wereld is binnengeslopen. Sinds Web 2.0 heeft de ‘vrijheid van meningsuiting’ een hele andere invulling gekregen. Weblogs staan vol met verzinsels, geruchten en regelrecht bedrog waarbij vaak andere individuen worden geschaad in hun reputatie. Ook Wikipedia valt niet te vertrouwen, iedereen kan er alles op zetten of veranderen. Er is geen redactie die de inhoud controleert op juiste feiten, zoals dat normaal is bij traditionele media. Volgens Andrew Keen is dit één van de vele redenen om niet op Wikipedia te vertrouwen, maar veeleer de dikke Brittanica erbij te pakken als bronnenmateriaal.
Ik denk zelf dat Andrew Keen enigszins wel gelijk heeft. Het is inderdaad waar dat iedereen maar kan zeggen wat hij wil. En of dit nu waarheid of onzin is, het kan gewoon gepubliceerd worden op een website die elke maand door 1.620.000 unieke bezoekers wordt bezocht. Een goed voorbeeld vind ik altijd het verhaal van Mabel Wisse Smit en haar avontuur op Wikipedia. In augustus 2007 ontstond commotie over een wijziging die anderhalf jaar eerder was aangebracht in het Engelstalige artikel over Mabel Wisse Smit. Er was een citaat veranderd in het voordeel van Mabel, waardoor de waarheid verdraaid op de website stond. De Wikiscanner achterhaalde dat deze wijziging op de computer van Paleis Huis ten Bosch was gedaan. Eind augustus 2007 maakte de RVD bekend dat de wijziging inderdaad door Mabel en Friso zelf aangebracht was. Het feit is dat deze wijziging hier al anderhalf jaar stond. Anderhalf jaar lang hebben mensen elke dag de verdraaide waarheid op de website kunnen lezen.
Maar moeten we Wikipedia dan helemaal van de baan schappen, als zijnde onbetrouwbaar? Wie kunnen we verantwoordelijk houden voor de verdraaide waarheid op de site? Ligt de verantwoordelijkheid wel bij de schrijver? Of kun je die beter leggen bij degene die Wikipedia als bron gebruikt? Dat laatste lijkt mij stukken logischer. Iedereen weet dat Wikipedia het product is van de niet-altijd-alles-wetende-prosument. En zeker media die geacht worden altijd de waarheid te spreken zullen in gedachte moeten houden dat ze Wikipedia niet als enige bron kunnen gebruiken. Maar wanneer een journalist over bijvoorbeeld Schildluis wil schrijven, en even voor zichzelf duidelijk wil hebben wat voor een diertje dit is, zou ik als ik hem was gewoon naar Wikipedia gaan. Want dan kan je jezelf afvragen: Welke reden zou iemand in hemelsnaam moeten hebben om de waarheid over een schildluis te verdaaien?
Volgens mij staat Wikipedia zeker niet gelijk aan bijvoorbeeld een Winkler Prins Encyclopedie, welke een redactie heeft die alle feiten op juistheid controleerd. Maar Wikipedia staat ook niet gelijk aan klinklare onzin. Je moet gewoon, net als bij vele andere bronnen, je eigen boerenverstand gebruiken bij het gebruik van de vrije encyclopedie.
